OPIS PODRÓŻY

Trzy lata po powrocie Marco Polo został pojmany przez Genueńczyków w potyczce morskiej. W niewoli podyktował w latach 1298-99 współwięźniowi Rusticellowi (Rusticianus) z Pizy swoje wspomnienia, w których zawarł nie tylko własne obserwacje z podróży i pobytu w Chinach, ale także wiadomości o zasłyszanych krajach, np. o Madagaskarze i Etiopii. Jego informacje wzbudziły w ówczesnej Europie niezwykłe zainteresowanie, jednak bogactwo opisywanych przez niego faktów i nowość omawianych zjawisk jeszcze długo wzbudzały wątpliwości co do ich autentyczności. Wielu uznawało jego relację za całkowicie wymyśloną i fantastyczną.

Chociaż większość historyków uważa, że Marco Polo rzeczywiście przebywał w Chinach, to ostatnio pojawiły się sugestie, iż w rzeczywistości nie dotarł on tak daleko i tylko przekazywał informacje usłyszane od innych. Sceptycy wskazują, że w jego relacjach brak wzmianek m.in. o piśmie chińskim, jedzeniu pałeczkami, herbacie, krępowaniu stóp, Wielkim Murze. Postać Marco nie pojawia się w chińskich źródłach z tego okresu, mimo jego twierdzeń, że był emisariuszem Kubilaja. Z drugiej strony, Marco opisuje z dużą dokładnością inne fakty z życia na Dalekim Wschodzie, np. papierowe pieniądze, strukturę mongolskiej armii czy cesarski system pocztowy. Wspomina również Japonię, używając chińskiego określenia Zipang lub Cipangu, co powszechnie jest uważane za pierwszą wzmiankę o tym kraju w literaturze Zachodu.

Opis Marco Polo należy do najcenniejszych, obok sprawozdania flamandzkiego podróżnika Willema Rubruka, średniowieczych źródeł wiedzy o wschodniej i południowej Azji. Przewyższa mnogością spostrzeżeń wcześniejsze relacje pierwszego znanego podróżnika polskiego Benedykta Polaka i podróżnika włoskiego Giovanniego da Pian del Carpinego. Opis ten odgrywał przez kilkaset lat rolę ważnego źródła informacji o dalekich krajach Azji, znalazł odbicie w średniowiecznej kartografii, wyparł nazewnictwo geografii antycznej i aż do czasów Krzysztofa Kolumba był podstawą geografii i kartografii krajów Wschodu. Istotnie wpłynął też na wzrost zainteresowania tymi krajami. Europa dowiedziała się np. o bogatych cywilizacjach Dalekiego Wschodu i Indii, co miało niemałe znaczenie w epoce wielkich odkryć geograficznych. Opisy Marco Polo zachęciły do dalekich wypraw zamorskich wielu żeglarzy, m.in. K. Kolumba i Vasco da Gamę.

Jego dzieło należy do „nieśmiertelnych" w literaturze światowej — już w średniowieczu było wielokrotnie przepisywane i przekładane, a od XV w. jest wydawane drukiem w różnych językach i pod różnymi tytułami. Najbardziej rozpowszechnione w dawnych czasach stało się wydanie weneckiego humanisty G.B. Ramusio pt. Navigazioni e viaggi (t. 1-2 1559). W języku polskim zostało wydane z rękopisu starofrancuskiego w przekładzie A.L. Czerny pt. Opisanie świata (1954, wydanie 3 1993).

Marco Polo zmarł w Wenecji 8 I 1324. Jego imieniem nazwano m.in. pasmo górskie Bokalyk-tag w górach Kunlun.

Marco Polo